|
Vrijdag en zaterdag 21 en
22 oktober: Op Heathrow verliep alles vlot en de assistentie was prima. Ze hielpen ons met alles; koffers ophalen en verzorgen van een rolstoelbus die ons vervoerde van aankomsthal 4 naar aankomsthal 3 die kilometers verderop lag. Ongelooflijk hoe ver die aankomsthallen uit elkaar liggen. Bij aankomsthal drie stond Rick, met al zijn plastic opbergdozen en zijn koffer, al op ons te wachten. Bij het inchecken bij de balie van “Ethiopian Airlines” bleek mijn handbike niet mee te mogen. Na enig aandringen werd ons verteld dat het aansluitstuk verpakt moest worden om schade aan andere bagage te voorkomen. We werden verwezen naar een plek waar dit mogelijk was en toen dat naar tevredenheid gebeurd was, konden we gaan. De reis met “Ethiopian Airlines” verliep prima. Tijdens de vlucht was het mogelijk om films te bekijken maar geen van de koptelefoons van Thea en mij werkte zodat we het zonder geluid moesten doen en er dus maar voor kozen om te slapen. In Addis Ababa moesten we overstappen op een ander vliegtuig. In de ontvangsthal van het vliegveld daar werd mijn gezicht grauw-bleek van kleur, werd ik duizelig en begon ik erg te zweten*. Dit duurde gelukkig niet lang. Ik weet niet wat er aan de hand is geweest maar het was redelijk snel weer over. De vlucht daarna ging naar Harare (Zimbabwe). Daar konden we in het vliegtuig blijven zitten. Bij aankomst op Kaunda Airport in Lusaka bleek mijn handbike niet te zijn aangekomen. De hoeveelheid hulp was trouwens overweldigend. Wel drie man hielp ons met het bijeen brengen van onze bagage en het brengen naar onze huurauto. De verhuurster (Barbara Lilanda) van de auto stond al op ons te wachten. We hadden een grote pick-up truck gehuurd waar alle spullen (exclusief de handbike dus) makkelijk ingeladen konden worden. Door de verhuurster werden we op weg geholpen zodat we snel Lusaka achter ons zouden kunnen laten om op weg te gaan naar Muzoka. Het pakte echter anders uit...... Thea had thuis een print-out gemaakt van de route en in het begin verliep alles dan ook erg goed. Later ging het toch mis toen bleek dat er zowel op papier als in het echt nergens straatnamen te vinden waren. Via wijken met ministeries kwamen we in achteraf straten tot we hopeloos de weg kwijt waren. Bij navraag aan voorbijgangers bleek dat wij inderdaad ver van de route verwijderd waren geraakt. Rick's gevoel voor richting bleek beter dan dat van mij. Daar stond tegenover dat mijn overredingskracht beter was. Dat laatste was er dan ook de reden van dat we nog twee keer vaker de weg kwijt raakten. Vermeld moet worden dat er dan ook nergens verkeers- en/of richtingaanwijzingsborden stonden. Omdat we wisten dat de volgende plaats waar we naar toe moesten Kafue was, waren we blij dat we plotseling tòch een straatnaambord zagen, en wel een met de naam Kafueroad. Opgelucht gingen we verder tot aan een roadblock waarna we direct de afslag Livingstone zagen. Toen wisten we zeker dat we op de juiste weg zaten. Het wachten was nu alleen nog maar op Muzoka. De hele rit duurde oneindig lang. Daarbij kwam de vermoeidheid en het feit dat veel (zo niet de meeste) tegenliggers niet de enige behoefte voelde hun groot licht te dimmen. Ook dorst speelde een rol. Met onze dollars konden we nergens drinken kopen en kwacha's hadden we nog niet. Omdat het na uren lang rijden zwaar begon te worden voor Rick stelde Thea voor het stuur van hem over te nemen. Rick reageerde daarop met de opmerking dat hij dit direct zou doen wanneer hij daartoe de behoefte voelde. Nadat Thea voor de zoveelste keer het aanbod had gedaan het stuur over te nemen werd er in Monze gestopt, er was daar een pinautomaat zodat we wat kwacha's konden trekken, de benen strekken en het inmiddels broodnodige vocht (water) kopen. Daarna werd er van plaats gewisseld. Alhoewel Thea nog nooit in een auto had gereden met het stuur rechts en de koppeling links bleek dit geen bezwaar. Wel had Thea grote moeite met de grote lichten van de tegenliggers en het zich daardoor positioneren op de linker weghelft. De reden dat Thea het stuur wilde overnemen was om Rick te ontlasten zodat hij wat kon ontspannen. Maar omdat Thea last had van het groot licht van de tegenliggers zat Rick op het puntje van zijn stoel om “mee te rijden”. Van ontspannen kwam dan ook niets. Uiteindelijk nam Rick het stuur maar weer over. Tegen Rick had ik gezegd dat we in Muzoka waren zodra we over de spoorrails zouden gaan. Toen Rick dus eindelijk over de spoorwegovergang reed dachten we ter plekke te zijn. Niets was minder waar. Tot onze teleurstelling bleken er tot aan Muzoka dus twee overgangen te zijn. We moesten nog een flink aantal kilometers. Onderweg bleek dat ook in Zambia de tijd niet had stilgestaan. Overal zagen we zendmasten voor mobiele telefonie. Pas om kwart over 10 kwamen we in Muzoka aan. Vanaf het vliegveld Kaunda Airport tot Muzoka waren we dus ruim zes uur onderweg geweest. Lewis Chanda en Emmanuel Himoonga Hachipuka (onderwijzers van Muzoka Basic School in wiens huis we verbleven in 2003) hadden de hele dag op ons gewacht en pas toen zij veronderstelden dat wij die dag niet meer zouden komen en vertrokken waren, kwamen wij in Muzoka aan. Een “winkelier” belde Emmanuel met zijn mobieltje en nog geen minuut later stond Emmanuel voor ons om ons allerhartelijkst te verwelkomen. Hij bracht ons naar een gebouwtje met de naam “New Life Church” waarin de school twee slaapkamers met douche en toilet voor ons geregeld had. Ze hadden zelfs speciaal voor mij een rolstoeloprit gemetseld zodat het gebouwtje voor mij toegankelijk was. Na wat ongemakken** konden we eindelijk gaan slapen. Zondag 23 oktober: Later op de dag troffen we Lewis weer (Lewis is de onderwijzer die we in 1998 in het kerkje troffen). Naast zijn beroep als onderwijzer van Muzoka Basic School beheert hij het gebouwtje “the New Life Church”. Het is de bedoeling dat dit een klein weeshuis wordt. In het gebouw is ook een pre-school. Peuters en kleuters (waarvan er veel wees zijn) worden daar opgevangen en voorbereid op de basisschool. Het is een U-vormig gebouwtje met meerdere klasruimtes, twee slaapkamers en een keuken. In deze keuken wordt 's morgens, 's middags en 's avonds een maaltijd voor ons bereid. Uiteraard hebben we nsima (gekookt maismeel) gehad maar ook riviervis (een soort karper), met een heerlijk sausje wat ze “soup”noemen, maar ook brood, rooibos thee en gebakken eieren. Het ontlokte Thea de opmerking: “het lijkt wel een hotel”. Wat een verschil met toen we er in 2003 waren. Toen was er hongersnood. De mensen moeten hier leven van wat er op hun eigen akkertjes groeit en zijn daarbij erg afhankelijk van de grillen van het weer. Maandag 24 oktober: Dinsdag 25 oktober: 's Middags na de lunch kwam Lewis om naar Choma te gaan. De bedoeling was om wat matrassen te kopen voor het weeshuis / de pre-school. Choma ligt zo'n 50 kilometer van Muzoka. Om de aankopen te kunnen doen hadden we kwacha's nodig. Nadat Thea zo'n half uur in de rij bij de bank had gestaan kwam ze er bij de balie achter dat ze haar paspoort niet bij zich had. Besloten werd de aankopen met de Visa te doen tot we beseften dat we ook daar voor een paspoort nodig hadden. Gelukkig kan Lewis de winkelier overreden dollars te accepteren. We kochten vijf matrassen voor het weeshuis omdat daaraan behoefte was. Eenmaal in de winkel vroegen we aan Lewis of hij ook iets wist waarmee we de school een plezier konden doen. Er werd gekozen voor een grote koelkast die in het nieuw te bouwen gebouw voor home-economics gaat komen. Maar toen ontstond er een nieuw probleem. Er waren niet genoeg dollars meer maar wel euro's om te betalen. Na overleg wilde de winkelier ook wel euro's accepteren. Uiteindelijk betaalde we de koelkast met euro's aangevuld met de resterende dollars. We kregen kwacha's als wisselgeld terug. Nadat alles door een paar winkelassistenten in de pick-up truck geladen was gingen we even een SPAR-supermarkt in om wat spulletjes en water te kopen (onze dorst was inmiddels groot). We kochten wat snoepjes voor de kleuters van de pre-school, een paar plastic ballen en wat wasmiddel. Aan het ruime assortiment in de supermarkt was trouwens ook te zien dat er sinds 2003 veel ten goede was veranderd. Destijds waren de meeste schappen leeg. Na het bezoek aan de supermarkt gingen we naar het internetcafé waar Rick aan Sara en Thea aan Martine mailde. Tijdens het avondeten kregen we bezoek van Sebastian, Emmanuel en de senior teacher die we eerder op de dag ontmoet hadden en waarvan de naam me even ontschoten is. Samen hebben we, tijdens een aangenaam gesprek, waarin wetenswaardigheden over Zambia, Engeland en Nederland werden uitgewisseld, de maaltijd gebruikt. Na wat lezen gingen we naar bed. Woensdag 26 oktober: Omdat er met de fotograaf twee andere jongens meegekomen waren vroegen we hen te helpen de koelkast op de pick-up te laden. Hij had die nacht in het klaslokaal van de peuters gestaan. Verder werden de plastic opbergdozen en de koffers geladen. Even voor twaalf uur vertrokken we naar de school. Daar aangekomen wilde ze ons graag in het kantoortje van hoofdmeester Sebastian Chifwala hebben maar toen we het probeerde bleek dat de rolstoel niet door de deur ging. De maten van de deurpost waren niet uitzonderlijk maar doordat er een een stevig metalen hekwerk voor zat was de doorgang net te smal. Ik werd dus op een gewone stoel gezet en met vereende krachten naar binnen getild. Sebastian wilde ons graag in zijn kantoor omdat hij ons inzicht
wilde geven in de organisatie van de school. Het begon direct al
leuk toen we een acht jaar oude foto van ons op het prikbord zagen.
Het was te zien dat hij daar niet voor de gelegenheid opgehangen
was maar dat hij daar echt al heel lang hing. Ook liet hij ons het
“Netherland-file” zien met daarin alle correspondentie
die er de afgelopen jaren was gevoerd Na ons gesprek werd er in een van de klaslokalen een maaltijd opgediend voor alle aanwezigen. Wij kregen een speciale plaats aan een tafel die gedekt was met goudgele stof met rozetten op de hoeken en kregen nsima, kool en kip. Alle anderen (ouders, leden van de medezeggenschapsraad, leerkrachten en de chief van het dorp) kregen hetzelfde maar werden aan de schoolbankjes gezet. Na het eten ging iedereen naar het andere lokaal waar ook al een 15-tal leerlingen van grade 9 zaten. Samen met eerder genoemde aanwezigen waren er zo'n 40 mensen aanwezig. Opnieuw was het de bedoeling dat Thea, Rick , hoofdmeester Sebastian Chifwala en ik achter een lange tafel plaatsnamen. Ook deze was gedekt met de goudgele stof en de rozetten. Daarna nam Mr. Chifwala het woord. Met veel loftuitingen bedankte hij ons en alle Nederlandse en Engelse mensen die Muzoka op de een of andere manier hebben gesteund. Daarna lieten Rick en Thea de spullen zien die we voor de school hadden meegenomen (zie http://www.muzoka.com/#gift). Bij elk item dat werd getoond werd hard geklapt. Toen ik uiteindelijk (op een speciaal daarvoor gemaakt papier) liet zien dat er voor de school €1000.- was overgemaakt op de bankrekening van de school werd er door de aanwezigen spontaan gedanst, geklapt en gezongen. Zeker toen er ook nog eens werd gewezen op de nieuwe koelkast die we in Choma voor de school gekocht hadden. Onder het ceremoniemeesterschap van Emmanuel Himoonga Hachipuka voeden een aantal mensen het woord. De voorzitter van de PTA (medezeggenschapsraad), de chief, Lewis Chanda (namens “New Life Church) bedankten ons in een speech. Ook één van de sprekers was een leerlingen van grade 9. Ik kon niet alles volgen maar het leverde veel hilariteit op. Alles wat er verteld werd, werd trouwens ook in Tonga vertaald. Een inwoner zong voor ons een prachtig lied. Wat Thea en ik heel leuk vonden was de aanwezigheid van MR. Chimbwee. Wij troffen hem in 2003 als voorzitter van de PTA ***. Lewis gaf ons namens de pre-school/het weeshuis wat kado's. Thea en ik kregen een mooie grote vijzel en voor Rick en Sara was er een houder met bekers en bakjes. Alles in houtsnijwerk vervaardigd in Muzoka. Van de school kregen we schitterende lappen stof met traditionele Afrikaanse print. Toen de officiële overhandiging achter de rug was gaven Rick en ik nog wat uitleg over de meegebrachte laptops en gaf Rick uitleg aan de onderwijzers over de meegebrachte materialen voor het vak mathematics. In de meegebrachte methodes waren ze buitengewoon geïnteresseerd en ze gaven aan dat ze het heel plezierig zouden vinden wanneer Rick er voor zou kunnen zorgen wanneer er meer zou kunnen komen. Het was opnieuw een enerverende dag. Donderdag 27 oktober: We waren eigenlijk op het verkeerde tijdstip om de watervallen in volle glorie te zien. Daarvoor moet je in februari zijn. Desondanks was het toch majestueus. Bij de uitgang waren heel veel souvenirwinkeltjes en de handelaren gebruikte alle technieken uit het boek om ons tot kopen te verleiden. Het uitdrukkelijk noemen en herhalen van hun naam, hun kennis van Nederlandse voetballers (Cruijf, van Basten, etc.), het noemen van het Nederlandse woord “mooi” en zo meer. Ondanks onze vooraf besproken standvastigheid lukte het hen toch om ons voor zo'n $80,- aan spul te verkopen. Op de terugweg hebben bij Steers (een Afrikaanse versie van Mc.Donalds) een broodje kip/piri-piri gegeten met een coca cola en een ijsje. Omdat we in Muzoka verteld hadden dat we de hele dag weg zouden blijven, hebben we in Choma wat donut-achtige gebakjes (appel/krenten) gekocht. We deden dat bij de Spar. Toen we daar aan het winkelen waren troffen Mr. Sikanyitist (de secretaris van Mrs. Masilani – District Education Officer Choma).Aan hem vroegen we onze groeten aan Mrs. Masilani over te brengen. Tot onze verbazing kwamen beiden een minuut later op ons af. Naar bleek was dus ook Mrs. Masilani was op dat moment in de supermarkt. Mr. Sikanyitist bracht haar naar ons toe. 's Avonds hebben we de gekochte broodjes voor het naar bed gaan opgegeten. Vrijdag 28 oktober: Later op de dag hebben we genoten van de kinderen van de pre-school die samen met hun juffen water spelletjes deden omdat het zelfs voor Zambiaans begrip erg warm was. Zaterdag 29 oktober: Een groter contrast met een gewone publieke school en een privé school hadden we ons niet voor kunnen stellen. Lwengu School (Lwengu betekent sabel antiloop) is een van de beste scholen in de regio en trekt studenten uit zuid-, oost- en centraal Afrika. Een mooi complex met verblijfsruimten voor de studenten. Er zitten slechts 9 tot 15 kinderen in een klas en de lessen voldoen aan de hoogste standaard. Chris was vooral jaloers op de goed uitgeruste laboratoriumruimten. “Op Muzoka Basic kunnen we geen experimenten uitvoeren”zei hij. “Onze kinderen kunnen zich de experimenten alleen maar voorstellen wanneer wij ze uitleggen. Verder had de school een grote computerruimte met meerdere computers. We zagen twee grote voetbalvelden, een basketbalveld, een netbalveld, een volleybalveld en zelfs een zojuist nieuw gebouwd zwembad. Alles gesitueerd in een parkachtig landschap. Weer “thuis”in Muzoka hebben we samen met Sebastian, Emmanuel en Lewis de avondmaaltijd gegeten. Bij die gelegenheid gaven ze twee t-shirts aan Rick. Één voor Sara en één voor hemzelf. Het waren T-shirts van de ZNUT (the Zambia National Union of Teachers). Rick was er erg blij mee. Zondag 30 oktober: Na ons zelf en elkaar beloofd te hebben over een jaar of vijf, zes terug te komen werden we door de onderwijzers uitgezwaaid en vertrokken we weer richting Lusaka en Kaunda Airport. Gezien onze ervaring op de heenweg hadden we voor de terugweg ruim de tijd genomen. Het bleek niet nodig want zonder enig probleem reden we rechtstreeks naar de plaats van bestemming. Op het parkeerterrein hadden we al snel contact met Barbara Lilanda (de verhuurster van onze pick-up). Het verhaal van onze terugreis zal ik jullie besparen al wil ik nog wel kwijt dat men in Lusaka en Addis Ababa (waar wij in een hotel de nacht doorbrachten) niet precies wist hoe om te gaan met iemand die rolstoelgebonden is. We keken dan ook uit naar de transfers op London Heathrow. Op de heenweg ging dit (zoals ik aan het begin van dit betoog schreef) heel soepel. Maar helaas, het bleek een grote tegenvaller. Als rolstoelgebruiker ben ik inmiddels op veel vliegvelden geweest maar wat ze er hier van “bakten”....... Op Heathrow, het meest geavanceerde vliegveld van Europa kan de assistentie aan rolstoelgebruikers gerust een aanfluiting genoemd worden. We hebben ons humeur er maar eventjes door laten beïnvloeden en kijken terug op een fantastische ervaring. * Ik heb stevige een blaasontsteking waar ik de hele week last
van heb gehad.
Kinderen gaan op hun 7e naar de basisschool. Wat opvalt is dat alle kinderen iedere dag thuis klusjes moeten doen, dat ze graag naar school gaan ook al moeten ze er soms èrg ver voor lopen. Michelo Hambulo Talitha Mweeba Lwiindi Muloongo Samuel Usimubali Chand Chifwala Victor Munaka Bongwe Beauty Ngandu Deborali Chanda * vegen van de vloer gebeurt met een bosje bij elkaar gebonden stevig gras.
|
